Cladosporium
Cladosporium is een kosmopolitische schimmel, die vaak voorkomt op verouderde planten, als epifyt, op verschillende bodems en op organische overblijfselen in ontbinding. Het is het meest vertegenwoordigde genus in tellingen van luchtstalen.
Cladosporium is een zeer donkere schimmel (donker olijfgroen), die op bepaalde substraten zelfs een zwarte kleur kan vertonen. Zijn sporen, geproduceerd in vertakte ketens, komen gemakkelijk los van elkaar en worden verspreid door de wind. Ze zijn bolvormig, eivormig tot cilindrisch, met of zonder tussenschotten, met een duidelijk litteken aan de uiteinden waardoor de conidia zeer karakteristiek zijn. Het is dan ook heel gemakkelijk om ze microscopisch te identificeren op de luchtstalen.
Voornaamste soorten :
C. cladosporioides : ellipsoïde sporen, meestal glad, 3-7 x 2-4 µm
C. herbarum : conidiofoor met verdikt uiteinde, sympodiale groei
C. macrocarpum : sporen met een diameter van 7-10 µm
C. sphaerospermum : ruwe, bolvormige sporen, diameter 3-4,5 µm
Cladosporium is een alomtegenwoordig genus. Het domineert ruimschoots in de schimmelflora van de lucht en vertegenwoordigt in alle werelddelen 40 tot 60 % van het totaal aantal jaarlijks ingezamelde sporen die met behulp van volumetrische inzamelapparaten van het type Burkard ingezameld worden. In de Europese lucht wordt dit genus grotendeels vertegenwoordigd door drie soorten : C. herbarum, C. sphaerospermum et C. cladosporioides.In het begin van de lente zijn de sporenconcentraties van deze 3 soorten laag en min of meer vergelijkbaar (enkele honderden sporen/m3). Het relatieve belang van C. herbarum verhoogt geleidelijk; meer dan 90 % van de sporen afkomstig van Cladosporium behoren in de zomer tot deze laatste soort. Cladosporium herbarum kan dan plaatselijk concentraties bereiken die in de buurt liggen van 80000 sporen /m3. In de winter zijn de sporen van de verschillende Cladosporium-soorten nagenoeg onbestaande in de buitenlucht. Dit genus is dus sterk onderhevig aan seizoensgebonden fluctuaties.
Cladosporium sphaerospermum daarentegen is aanwezig in 60% van de woningen van atopische personen, zowel in de zomer als in de winter. Het is de meest belangrijke schimmel in vochtige woningen. Ruw geschat vertonen 6% van de woningen een belangrijke verontreiniging door deze schimmel (meer dan 375 PNC/m3 lucht). Deze soort, de tweede belangrijkste vertegenwoordiger van het genus, kan verantwoordelijk zijn voor belangrijke besmettingen op verschillende plaatsen in de woning; voornamelijk op de muren en op het plafond, in de slaap- en de badkamer. Deze soort is eveneens in staat om zich te ontwikkelen in het stof van matrassen (105 PNC/g). In weinig verluchte slaapkamers zijn soms zwarte banden zichtbaar op de onderkant van de matras op een vaste lattenbodem, die wijzen op de ontwikkeling van deze soort. Deze banden komen overeen met de plaatsen waar de lattenbodem in contact komt met de matras, waardoor voldoende ventilatie onmogelijk wordt.
Niettegenstaande de optimale temperatuur van Cladosporium zich rond 24°C bevindt, is deze schimmel ook in staat te groeien bij zeer lage temperaturen en op deze manier de besmetting van koelkasten en koelruimtes te veroorzaken. Sommige stammen zouden zelfs nog tot ontwikkeling kunnen komen bij -6°C.
Allergie:
De klinische rol van Cladosporium wordt vaak vergeleken met deze van Alternaria, alhoewel deze van minder belang is. Kinderen zijn vaak zeer gevoelig.
Op de 60 aangetoonde antigenen van Cladosporium herbarum, telt men 4 belangrijke allergenen en 10 tot 20 minder belangrijke allergenen. Al deze allergenen worden echter niet geproduceerd door alle stammen die deel uitmaken van de soort. Studies hebben bijgevolg aangetoond dat er tot 100% variabiliteit kan optreden tussen 10 C. herbarum-stammen wat betreft de 2 belangrijke allergenen Cla h1 (Ag32) en Cla h2 (Ag 54). Het enolase Cla h6 vertoont een belangrijke kruisreactiviteit met enolases van andere schimmels, in het bijzonder van Alternaria.
Verschillende onderzoeken blijken te bevestigen dat patiënten die gevoelig zijn voor Cladosporium slechts reageren op hoge sporenconcentraties. Deze concentratie zou liggen rond 3000 sporen/m3 lucht (daggemiddelde) gemeten met behulp van de volumetrische methode van Burkard.